ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
686
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
بيم نمانذ . و اين شناختن اوقات و ازمان مرض ترا از بهر تقدير غذا بايذ دانستن كى آن بيمارى كه ( f . 546 ) تيز كدرذ « 1 » غذا او اندكى بايذ و آن بيمارى كه دير بدارذ غدا وى « 2 » اندكى نشايذ جنانك بقراط كفت « 3 » : جن بيمارى بغايت تيزى بوذ تدبير غذاى وى بغايت لطافت بايد ، و غايت لطافت نزديك بقراط كرسنكى بوذ ، وز « 4 » بس كرسنكى ما العسل بايذ وز « 4 » بس ما العسل كشكاب تنك باز كشكاب سطبر باز كشكاب با كشك و زيره و بالهاى جوژه باز بالهاء مرغان « 5 » دشتى اينك تدبير لطيف اينجنين بوذ بدين تدريج كى كفتم . باز اكر بيمارى تيز نبوذ تدبير به اول بيمارى لطيف نبايذ كردن جه غذا بايذ داذن : بوقت منتهى « 6 » آنكه « 6 » تدبير لطيف بايذ كردن جنانك بقراط كفت « 7 » ، بارسى جنين بوذ كى « 8 » ، خطا كنند بيماران « 9 » كه كرسنه باشند و خاصه ببيماريهاء تيز كى آنجا اندكى غذا بايذ داذن ، و نيز كفت « 10 » تا بيمارى بآغاز بوذ نكر تا هيج نهجنبانى بيمار را نه بداروى مسهل و نه بجيزى ديكر ، و باز كفت تا ورا نضج نهافتد « 11 » استفراغ مكن « 12 » ، باز كفت اكر از بيمارى « 13 » خاسته بوذ و جنان « 14 » صواب بينى كه ورا « 15 » بجنبانى بجنبان ، و بدين ان خواهذ كى اكر استفراغ كردن روى بينى استفراغ كن و آن مىخواهذ كى اكر به جائى « 16 » مايه نهاذه بوذ و فضلهاء بسيار اكر
--> ( 1 ) - ف : تيز كردذ ( 2 ) - ف : او ( 3 ) - ب ه : اذا كان المرض فى غاية الحدة يجب ان يكون تدبيرك فى غاية اللطافة و ببارسى اين سخنان جنان بود كى ، صح . ( 4 ) - ف : و از ( 5 ) - ف : مرغ ( 6 - 6 ) - ف : انوقت . ( 7 ) - ب ه : و خاصه عند المنتهى باز كفت قد خطى المرضى على . . . فى الامراض الحاد . . . ( 8 - 7 ) - ف : و باز كفت نيز ( 9 ) - ب ه : نيز ( 10 ) - ب ه : باز كفت المرض فى الابتدا يجب ان لا . . . و المسهل و لا . . . ( 11 ) - ف : نيفتذ ( 12 ) - ب ه : باز كفت اذا كان المرض هايجا و ان رايت ان يحرك فحرك . . . كفت جون بيمارى خاسته بود و جنان بينى كى او را بجنبانى بجنبان ، صح . ( 13 ) - ب ه : افزوده . بر ( 14 ) - ف : افزوده . كه ( 15 ) - ف : وى را ( 16 ) - ف : بجاى